العلامة الحلي ( مترجم : شعراني )

367

تبصرة المتعلمين في أحكام الدين ( فارسي )

حق اجاره دادن دارد مانند دكان و خانه بايد غاصب اجرة المثل بدهد و اگر مانند مساجد و مدارس و قبرستان است گناه غاصب بيش از آن است كه به غرامات دنيوى جبران شود و جز توبه يا عذاب الهى چاره ندارد و اجرة المثل رفع ضمان او نمىكند . اگر مصنوعات طلا و نقره غصب كند كه قيمت آن بيش از هم وزن آنهاست از طلا و نقره مثلا گوشواره و گردن بند كه سه مثقال طلا باشد اما معادل پنج مثقال طلا ارزش دارد بهتر است به غير جنس غرامت دهند كه شبهه ربا نشود اگر چه در غرامات ربا نيست بلكه در معاوضات است و اگر جنسى كه غصب كرده است هنگام ادا بىقيمت باشد مانند يخ در تابستان بايد قيمت داد چون مثل آن متعذر است . اگر كسى مالى از كسى غصب كند و به ظالمى دهد كه پس گرفتن از او محال است خود گيرنده ضامن است مثل آن كه در دريا انداخته باشد اما اگر ظالم را راهنمايى كند ضمان بر ظالم است و عذاب الهى بر ساعى . اگر در قيمت مغصوب ميان مالك و غاصب اختلاف افتد قول غاصب مقدم است با قسم چون كه ادعا كمتر مىكند . فصل يازدهم احياء موات